OSE KARUN-UN
EKA ISE: ASA
ORI ORO : ISEDA ORO ORUKO(NOMINALIZATION)
Iseda oro oruko naa ni isodoruko.
Oro oruko ni awon oro ti o le da duro ni ipo oluwa,abo tabi eyan ninu gbolohun.
Isodoruko ni ona ti a n gba seda oro ti ayorisi oro bee yoo je oro tuntun.
Orisi ona ti a le gba seda oro oruko
- Nipa lilo afomo ibere(prefix)
- Nipa lilo afomo aarin (infix)
- Nipa sise apetunpe (reduplication)
Iseda oro oruko nipa lilo afomo ibere ati afomo aarin
- Nipa lilo afomo ibere(prefix) : eyi ni kikan afomo ibere po mo oro ise tabi oro oruko. Apeere,
- a + lo = alo
- a + de = ada
- i +jo = ijo
- ai + lo =ailo
- ai + san = aisan abbl
- Nipa lilo afomo aarin (infix) : eyi maa n jeyo laaarin oro oruko meji. Apeere;
- ore + si + ore = oresore
- igba + de + igba = igbadigba
- iso + ku + iso = isokuso
- emi + ri +emi = emiremi
- iran + de + Iran = irandiran
- igba +ku +igba = igbakigba
IGBELEWON:
- Fun oro oruko loriki
- kin ni iseda oro oruko?
- Salaye pelu apeere awon ona ti a n gba seda oro oruko ni ile Yoruba
ISE ASETILEWA:
Bawo ni a se seda awon oro oruko wonyi;
- Onidajo
- Igboya
- Ogboogba
- Jobijobi
- bamgboye
EKA ISE : ASA
ORI ORO : ASA IKINI NI ILE YORUBA
Asa ikini je okan lara iwa omoluwabi; o je iwa ti a gbodo ba lowo omo ti a bi ti o gba eko rere.
Asa ikini se Pataki laaarin Yoruba idi niyi ti won fi n pe won ni “iran Aku” ati “omo-kaaaro-o-o-jiire”
Dandan ni fun omokunrin ati omobinrin ti a ko ni lati ile ire ki won ki awon obi ati gbogbo eni to ju ni lo nipa di dobale ati lilo lorikun mejeeji ni owuro ati ni gbogbo igba.
Ikini oniruuru ni ile Yoruba
Akoko Ikini Idahun
- Ni owuro E kaaaro/se alaafia ni a ji? A dupe
- Ni osan E kaasan O o
- Ni irole E kurole O o
- Ni ale E kale O o
- Akoko ojo E ku ojo O o
- Akoko oye E ku oye O o
- Awon alaboyun Asokale anfaani O o
- Awon o n tayo Mo kota mo kope Ota n je, ope
Ko gbodo fohun
- Agbe Aroko bodunde Ase
- Onidiri Ojugbooro E ku ewa Iyemoja a gbe o
Tabi ooya aya o
- Iya olomo tuntun E ku owo lomi O o
IGBELEWON:
- Fun asa ikini loriki
- N je loooto ni awon Yoruba n fi iwa omoluabi han nipa asa ikini?
ISE ASETILEWA:
Bawo ni a se n ki awon wonyi ni ile Yoruba:
- Akope
- Ontaja
- alaboyun
EKA ISE : LITIRESO
ORI ORO : KIKA IWE EWI TI IJOBA YAN