Week 11 and 12 – Jss 2 Third Term Yoruba Lesson Notes

OSE KOKANLA ATI IKEJILA
EKA ISE : EDE
ORI ORO : ATUNYEWO ISE LORI ISEDA ORO
ORUKO
Oro oruko ni awon oro ti o le da duro ni ipo oluwa, abo tabi eyan ninu gbolohun.
Isodoruko ni ona ti a n gba seda oro ti ayorisi oro bee yoo je oro tuntun.
Orisi ona ti a le gba seda oro oruko

• Nipa lilo afomo ibere(prefix)
• Nipa lilo afomo aarin (infix)
• Nipa sise apetunpe (reduplication)

Apeere iseda oro oruko nipa lilo afomo ibere , afomo aarin ati apetunpe.

• Nipa lilo afomo ibere (prefix) : eyi ni kikan afomo ibere po mo oro ise tabi oro oruko. Apeere,
  • a + lo = alo
  • a + de = ada
  • i +jo = ijo
  • ai + lo =ailo
  • ai + san = aisan abbl
• Nipa lilo afomo aarin (infix) : Eyi maa n jeyo laaarin oro oruko meji. Apeere;
  • ore + si + ore = oresore
  • igba + de + igba = igbadigba
  • iso + ku + iso = isokuso
  • emi + ri +emi = emiremi
  • iran + de + Iran = irandiran
  • igba +ku +igba = igbakigba

     

  • A le seda oro oruko nipa lilo apetunpe apola oro ise (Reduplication of verbs) : apeere;
    

1. Gbomo + gbomo = gbomogbomo
2. Jagun + jagun = jagunjagun

    

• A le seda oro oruko nipa lilo apetunpe oro oruko (Reduplication of noun). Apeere;
  

1. Ale + ale = Alaale
2. Omo + omo = Omoomo

    

• A le seda oro oruko nipa lilo apetunpe
  elebe (partial reduplication): Eyi ni ki a fi faweli ‘I’ ti o je mofiimu olohun oke po mo konsonanti akoko ti o bere oro ise, ki a tun fi odidi oro ise ipinle bee kun-un. Apeere;

1. Je – j + i = Jije
2. Fe – f + I = Fife
3. Ra – r + i = Rira

 IGBELEWON:

• Fun oro oruko loriki
• kin ni iseda oro oruko?
• Salaye pelu apeere awon ona ti a n gba seda oro oruko ni ile Yoruba

 ISE ASETILEWA:
Bawo ni a se seda awon oro oruko wonyi;

• Onidajo
• Igboya
• Ogboogba
• Jobijobi
• Bamgboye
• Pejapeja
• Fife

  OSE KOKANLA ATI IKEJILA
  

EKA ISE: ASA
ORI ORO: ATUNYEWO ASA IKINI
Asa ikini je okan lara iwa omoluwabi; o je iwa ti a gbodo ba lowo omo ti a bi ti o gba eko rere.
Ikini oniruuru ni ile Yoruba
Akoko Ikini Idahun

• Ni owuro E kaaaro/se alaafia ni a ji? A dupe
• Ni osan E kaasan O o
• Ni irole E kurole O o
• Ni ale E kale O o
• Akoko ojo E ku ojo O o
• Akoko oye E ku oye O o
• Awon alaboyun Asokale anfaani O o
• Awon o n tayo Mo kota mo kope Ota n je, ope

Ko gbodo fohun

• Agbe Aroko bodunde Ase
• Onidiri Ojugbooro E ku ewa Iyemoja a gbe o

Tabi ooya aya o

• Iya olomo tuntun E ku owo lomi oo

 IGBELEWON:

• Fun asa ikini loriki
• N je loooto ni awon Yoruba n fi iwa omoluabi han nipa asa ikini?

ISE ASETILEWA:
Bawo ni a se n ki awon wonyi ni ile Yoruba:

• Akope
• Ontaja
• alaboyun