OSE KARUN-UN
AKORI EKO: ONKA YORUBA (EGBAA de AADOTA OKE)
Igba mewaa (200 x 10) ni a n pe ni egbaa. A le wa ka a bayii:

Onka GeesiOnka YorubaAlaye ni YorubaAlaye ni Geesi
2,000
4,000
6,000
8,000
10,000
12,000
14,000
16,000
18,000
20,000
Egbaa
Egbaaji
Egbaata
Egbaarin
Egbaarun-un
Egbaafa
Egbaaje
Egbaajo
Egbaasan-an
Egbaawaa (oke kan)
Igba lona mewaa
Igba lona ogun
Igba lona ogbon
Igba lona ogoji
Igba lona aadota
Igba lona ogota
Igba lona aadoje
Igba lona ogoje
Igba lona aadorun-un
Igba lona ogorun-un
2,000 x 1
2,000 x 2
2,000 x 3
2,000 x 4
2,000 x 5
2,000 x 6
2,000 x 7
2,000 x 8
2,000 x 9
2,000 x 10

 E je ki a lo egbaa lati se onka nipa fifi egbaa pin iye onka ti a ba fe ka, ji a to maa kaa loke loke.

Onka GeesiAlaye ni GeesiOnka YorubaAlaye ni Yoruba
30,000
32,000
34,000
36,000
38,000
42,000
44,000
46,000
48,000
52,000
54,000
56,000
58,000
2,000 x 15
2,000 x 16
2,000 x 17
2,000 x 18
2,000 x 19
2,000 x 21
2,000 x 22
2,000 x 23
2,000 x 24
2,000 x 26
2,000 x 27
2,000 x 28
2,000 x 29
Egbaa meedogun
Egbaa merindinlogun
Egbaa metafinlogun
Egbaa mejidinlogun
Egbaa mokandinlogun
Egbaa mokanlelogun
Egbaa mejilelogun
Egbaa metalelogun
Egbaa merinlelogun
Egbaa merindinlogbon
Egbaa metadinlogbon
Egbaa mejidinlogbon
Egbaa mokandinlogbon
Egbaa lona meedogun
Egbaa lona merindinlogun
Egbaa lona metadinlogun
Egbaa lona mejidinlogun
Egbaa lona mokandinlogun
Egbaa lona mokanlelogun
Egbaa lona mejilelogun
Egbaa lona metalelogun
Egbaa lona merinlelogun
Egbaa lona merindinlogbon
Egbaa lona metadinlogbon
Egbaa lona mejidinlogbon
Egbaa lona mokandinlogbon

 ‘o din’ tabi ‘o le’ ni a o maa lotiti de ori onkaye ta a n fe. Bi apeere: 30,400 je egbaa meedogun o la irinwo, 51,000 ni egberundilogbon; 57,991 je egbaa mokandinlogbon o din mesan-an; 58,008 je egbaa mokandinlogbon o le mejo. Lati ori 20,000, a le wa ma aka oke bayii:

Onka GeesiAlaye ni GeesiOnka YorubaAlaye ni Yoruba
40,000
60,000
80,000
100,000
120,000
140,000
160,000
180,000
200,000
220,000
240,000
260,000
280,000
300,000
400,000
500,000
600,000
800,000
1,000,000
20,000 x 2
20,000 x 3
20,000 x 4
20,000 x 5
20,000 x 6
20,000 x 7
20,000 x 8
20,000 x 9
20,000 x 10
20,000 x 11
20,000 x 12
20,000 x 13
20,000 x 14
20,000 x 15
20,000 x 20
20,000 x 25
20,000 x 30
20,000 x 40
20,000 x 50
Oke meji
Oke meta
Oke merin
Oke marun-un
Oke mefa
Oke meje
Oke mejo
Oke mesan-an
Oke mewaa
Oke mokanla
Oke mejila
Oke metala
Oke merinla
Oke meedogun
Ogun oke
Oke marundinlogbon
Ogbon oke
Ogoji oke
Aadota oke
Oke lona meji
Oke lona meta
Oke lona merin
Oke lona marun-un
Oke lona mefa
Oke lona meje
Oke lona mejo
Oke lona mesan-an
Oke lona mewaa
Oke lona mokanla
Oke lona mejila
Oke lona metala
Oke lona merinla
Oke lona meedogun
Oke lona ogun
Oke lona marundinlogbon
Oke lona ogbon
Oke lona ogoji
Oke lona aadata

 Bi a se n lo ‘o din’ ni kika egbaalegbaa naa ni a n lo ‘o din’ ati ‘o le’ ti a ba n ka lokeelokee. Bi apeere:

Onka GeesiAlaye ni GeesiOnka YorubaAlaye ni Yoruba
20,080
40,008
40,060
43, 000
47,000
49,000
51,000
55,000
57,000
59,000
20,000+1 = 80
20,000+2 = 8
20,000×2 + 60
20,000×2 + 3,000
20,000×2 + 7,000
20,000×2 + 9,000
20,000×2 + 11,000
20,000×2 + 15,000
20,000×2 + 17,000
20,000×2 + 19,000
Orin le l’oke kan
Oke meji le mejo
Otalelokee meji
Oke meji le legbeedogun
Oke meji le leeedegbaarin
Oke meji le eedegbaarun-un
Oke meji o le eedegbaafa
Oke meji o le eegbaajo
Oke meji o le eedegbaasan-an
Oke meji le eedegbaawaa
Oke kan o le ogorin
Oke meji ati eeyo mejo
Oke meji o le ogota
Oke meji ati egbeedogun
Oke meji ati eedegbaarin
Oke meji ati egbaarun-un
Oke meji ati egbaafa o din egberun
Oke meji ati edegbaajo
Oke meji ati eedegbasan
Oke meji ati eedegbawa

 ISE AMUTILEWA

  1. Ko onka awon figo wonyi:
    1. 30,000
    2. 35,000
    3. 36,000
    4. 47,000
    5. 52,000
    6. 600,000
    7. 750,000
    8. 850,000
    9. 950,000
    10. 1,000,000

AKORI EKO: ORISA ILE YORUBA
OGUN
ITAN NIPA OGUN
Ogun je okan pataki ninu awon okanlenirinwo irunmole ti won ti ikole orun wa si ile aye. A gbo pe nigba ti awon orisa n bo wa si ile aye, won se alabaapade igbo didi kijikiji kan. Orisa-Nla ni a gbo pe o koko lo ada owo re lati la ona yii sugbon ada fadaka owo re se. Ogun ni a gbo wi pe o fi ada irin owo re la ona gberegede fun awon orisa yooku lati koja. Ise ribiribi ti ogun se yii ni awon orisa yii se fi jeoye Osin-Imole ni ile-Ife.
Itan fi han pe ode to ni okiki ni ogun. Tabutu ni oruko iya re. Baba re ni Ororinna. Won ni Ogun feran ise ode sise to bee to fi fi ilu sile lo si ori-oke kan ki o le ri aaye se ise ode. Igba ti ori-oke yii su un ni o pinnu lati pada si Ile-Ife. Igba ti ogun n bo, oju re le koko. Won ni:
        ‘Ojo Ogun n ti ori oke e bo,
        Aso ina lo mu bo ‘ra,
        Ewu eje lo wo sorun’.
Eyi ti Ogun iba fi duro ni Ile-Ife, ilu Ire ni a gbo pe Ogun lo. Won si gba a tayotayo. A gbo pe emu ni Ogun ko beere nigba ti o de Ire. Won fun un ni ounje ati emu mu. Idi niyi ti won fi n so pe: ‘Ire ki i se ile Ogun, o yak i won nibe menu ni’. Ori oke ninu igbo kan ni Ogun tun lo do sin i Ire. Bi o ba n bow a si aarin ilu, mariwo ni o maa n fi bora. Idi niyi ti won fi n ki i ni: ‘O-laso-nile fimokimo bora, Mariwo yegbeyegbe laso ogun’.
Orisirisi oruko ni won n pe Ogun. Ogun ni won tun n pen i Lakaaye; Osinmole, Awoo, Olumokin, Yankanbiogbe ati bee bee lo.
IGBAGBO YORUBA NIPA OGUN

  1. Ogun ni orisa to ni irin. Gbogbo awon ti won n fi irin se je ti ogun.
  2. Oun lo la ona fun awon orisa elegbe re
  3. Orisa to feran ododo ati otito
  4. Orisa ogun ni Ogun
  5. Gbenagbena ni Ogun

ODUN OGUN
Kari ile Yoruba ni won ti n se odun Ogun, sugbon o gbayi ju lo ni awon ilue bii Ondo, Ilesa, Ile-Ife, Akure ati Ekiti. Akoko isu titun ninu osu keje si ikejo odun ni won n se odun Ogun.Ilu Agere, Katakoto ati bembe ni ile Ogun.
AWON OHUN TI WON FI N BO OGUN
Aja, Esun isu, epo, adiye, agbo, ewure, eyele, igbin, ewa eyan, iyan, obi abata, orogbo, ataare ati emu. Eekan soso ni apaja ogun gbodo be aja ni orun ti won ba n bo Ogun.
OJUBO OGUN
Awon ohun ti a n ri ni ojubo orisa yii ni omo owu, opa ogun, emu sekele, ada, ibon,obe, irin, olugbondoro, awon nnkan ija ogun.
BI WON SE N BO OGUN
Bi won se n bo Ogun ilu naa ni won n bo Ogun idile kookan. Okuta ribiti lo duro fun Ogun Agbede. Ori re ni awon alagbede ti n ro oko ati ada. Irin wewe ti a ko jo sinu ate Ogun lo duro fun ‘Ogun Ate’.
ORIKI OGUN
        Ogun lakaye. Osin Imole
        Ogun alada meji
        O fi okan san’ko
        O fi okan ye’na.
        Ojo ogun n ti ori oke bo
        Aso ina l’o mu bora
        Ewu eje lo wo.
        Ogun onile owo, olona ola
        Ogun onile kangunkangun orun
        O pon omi s’ile f’eje we
        Ogun awon l’eyinju’    
        Egbe l’ehin omo kan,
        Ogun meje l’ogun mi,
        Ogun alara ni igba ‘ja,
        Ogun Onire a gbagbo
        Ogun ikola a gba’gbin
        Ogun Elemona ni i gba esun’su
        Ogun Aki’run a gba iwo agbo
        Ogun Gbenagbena eran awun ni i je
        Ogun Makinde ti d’Ogun l’ehin odi,
        Bi ko ba gba Tapa, gb’Abooki,
        Agba Uku-uku, agba Kemberi,
        Nje nibo l’a ti pade Ogun?
        A pade Ogun nibi ija,
        A pade Ogun nibi ita;
        A pade re nibi agbara eje n san,
        Agbara eje ti i de ni lorun bi omi ago
        Orisa t’o ni t’Ogun ko to nkan
        A f’owo je’su re nigba aimoye…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *