{"id":4119,"date":"2023-10-06T09:47:33","date_gmt":"2023-10-06T09:47:33","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/ecole9ja\/?p=4119"},"modified":"2023-10-06T09:52:14","modified_gmt":"2023-10-06T09:52:14","slug":"week-2-ss3-second-term-yoruba-notes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/posts\/week-2-ss3-second-term-yoruba-notes\/","title":{"rendered":"Week 2 &#8211; SS3 Second Term Yoruba Notes"},"content":{"rendered":"<p>\u00a0<strong>OSE KEJI<br \/>\n<\/strong><strong>FONOLOJI EDE YORUBA<\/strong><br \/>\n\tFoniimu konsonanti<br \/>\nFoniimu faweli ati ohun<br \/>\nEda foniimu konsonanti ati faweli<br \/>\nAkoonu<br \/>\n(Iro aseyato)<br \/>\nFoniimu ni awon iro ti o le fi iyato han laaarin oro kan tabi omiran<br \/>\nAp<br \/>\nFoniimu ni \/b\/ \/d\/ \/t\/, eyi ti o tumo si pe  bi a ba fi iro kan dipo ikeji iyato yoo wa<br \/>\nAp<br \/>\nEde<br \/>\nEre<br \/>\nEpe<br \/>\nEge<br \/>\nEgbe<\/p>\n<p>\u00a0Idako foonu faweli \u2013 a {a}<br \/>\nBaba ko ebe \u2013 {baba k \u05db ebe}<\/p>\n<p>\u00a0Foniimu ede Yoruba pin si ona meta<\/p>\n<ul>\n<li>Foniimu konsonanti\n<\/li>\n<li>Foniimu faweli\n<\/li>\n<li>Foniimu ohun\n<\/li>\n<li>\n<div>Foniimu konsonanti -: iro aseyato ni gbogbo iro konsonanti  ede Yoruba fere je ba, pa, wa\n<\/div>\n<p>Ap<br \/>\n\/b\/ ni eda {b} \u2013 to je konsonanti akunyun afeji \u2013 ete \u2013 pe asenupe.<br \/>\nO le jeyo nibi gbogbo ap bo \/b \u05db[b \u05db<br \/>\n\t\t\tFoniimu Faweli: naa je iro aseyato bi a ba fi faweli kan ropo ikeji iyato yoo wa ninu oro naa.<br \/>\nAp.<br \/>\nWa<br \/>\nWo<br \/>\nWe<br \/>\nFoniimu faweli pin si ona meji<br \/>\nFaweli airanmupe<br \/>\nFaweli aranmupe<br \/>\nApejuwe fonimu faweli<br \/>\n\/a\/ ni eda [a] \u2013 ayanupe, aarin, perese<br \/>\no maa n jeyo nibi gbogbo ap s \/Sa\/ [Sa]<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0apa \/akpa\/ [akpa]<\/p>\n<p>\u00a0<strong>FONIIMU OHUN<br \/>\n<\/strong>Iro ohun a maa je foniimu tabi  toniimu. Eyi nipe  ohun ori silebu kan le mu ki oro kan yato si ikeji paapaa ninu ede olohun bii ede Yoruba.<br \/>\nFoniimu ohun pin si ona meta.\n<\/li>\n<\/ul>\n<ol>\n<li>\/ | \/ toniimu oke ap  Ja\n<\/li>\n<li>| \\ |  toniimu isale ap iwa\n<\/li>\n<li>\n<div>toniimu aarin\n<\/div>\n<p>ap<br \/>\nwi<br \/>\nwa<br \/>\nso<br \/>\nigba (re re)<br \/>\nigba (garden egg)<br \/>\nigba (time)<br \/>\nigba (calabash)<\/p>\n<p>\u00a0<strong>Eda Foniimu<\/strong> :- ni awon iro ti ko le fi iyato han laarin itumo oro kan ati omiran. Eda foniimu je ifonka alaiseyato ninu ede Yoruba.<br \/>\nApeere eda foniimu faweli in<br \/>\n\\ I\/ ati \/ n\/<br \/>\neyi ni pe bi a ba fi won ropo ara won ninu oro ko ni si iyato.<br \/>\nAp.<br \/>\nni aya \u2013 laya<br \/>\nni ana  &#8211; I anaa<br \/>\nmo ni aso \u2013 mo laso.<br \/>\nOgunbambo \u2013 Ogunbanbo<br \/>\nOronbo \u2013 Orombo.<br \/>\nO kan je eda ikeji bee ni ko si iyato kankan laarin won.<br \/>\nEda faweli: eda faweli foniimu faweli ede Yoruba ni \/ a \/ an ati \u05db\/\/ on.<br \/>\nAp<br \/>\nItan \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Iton<br \/>\nIran\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Iren<br \/>\nOkan\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Okon<\/p>\n<p>\u00a0<strong>IGBELEWON<\/strong>\n\t\t\t<\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>ki ni foniimu? Salaye ni ekunrere.\n<\/li>\n<li>Ki ni eda foniimu? Salaye ni ekunrere.\n<\/li>\n<li>\n<div>Fun fonoloji ni oriki.\n<\/div>\n<p>\u00a0<strong>IWE AKATILEWA<\/strong><br \/>\n\t\t\tAewoyin S.Y (2009) IMO, EDE, ASA ati LITIRESO YORUBA S.S.3 Copromutt Publishers.<\/p>\n<p>\u00a0<strong>{BZTQLQ\/)R*XZ]NLQ<br \/>\n\t\t\t\t<\/strong>Itan so nipa Obatala wi pe oun ni ipo re ga julo ninu gbogbo orisa. Oun ni o lagbara julo ninu won, oun si ni asaaju won patapata. Oruko meji ni a le pe orisa yii nile Yoruba. A le pe e ni Obatala, eyi ti o ja si &#8216;Oba ti ala&#8217;, a tun le pe e ni Orisa-nla eyi ti o ja si &#8216;Oba ti-o-nla&#8217;, Oba ti o tobi.<\/p>\n<p>\u00a0Oun kan naa ni a gbo pe o je igba keji eledaa Olodumare. O di igba keji nitori pe oun gan-na ni Eledaa koko da. Leyin eyi ni Eledaa fun un ni agbara lati ran oun lowo ninu ise re gege bi Eledaa. A gbo pe Obatala ni i se oju, imu, enu, eti ati awon eya ara yooku leyin ti Eledaa ba ti da ara borogidi tan.<\/p>\n<p>\u00a0Awon aro, amunkun, afin, abuke, afoju ati awon miiran bee la n pe ni &#8216;eni orisa&#8217;.<br \/>\nAwon wonyi ni Obatala fi ise tabi owo agbara re han. A sit un n pe e ni &#8216;Alamo Rere&#8217; nitori pe o ni anfaani lati lo amo re fun siseda eniyan. Igbagbo awon oloosa Obatala nip e bi Olodumare ba se ara tan, yoo fi ara naa ranse si Obatala ki o tan eda naa wa si aye, ti yoo si maa so titi ojo aye re.<\/p>\n<p>\u00a0Obatala ko fe epo, osun bi ko se ala. Aso funfun ni awon <strong>aworo<\/strong> Obatala ati awon olusin re maa n lo ni ojo odun re. Iyan ati obe funfun ni ti Obatala, inu igba funfun ni a o de iyan re si. Obe ti a fi eran igbin ati ori se ni ti Obatala. Aso funfun gele funfun ileke fun ni iyawo Obatala sa maa n lo ni ojo odun re.<\/p>\n<p>\u00a0<strong>IGBELEWON<\/strong><br \/>\n\t\t\t\tSalaye orisa Orunmila.<\/p>\n<p>\u00a0IWE ITOKASI<br \/>\nOlu, D. ati Jeje, A. (1970) AWON ASA ATI ORISA ILE YORUBA Onibonoje Press.<\/p>\n<p>\u00a0IFA<br \/>\nNigba ti a ba daruko Ifa, okan opolopo eniyan ni o maa n lo si odo Orunmila. Looto ni Orunmila je baba Ifa sugbon kii se oun nikan ni Ifa ti a n d anile Yoruba. <\/p>\n<p>\u00a0Ni aye atijo ko si ohunkohun ti a le se nile Yoruba lailo beere lodo Ifa. Ti a ba fe fe iyawo, a o lo beere boya wundia ti okan wa so ni yoo je iyawo rere abi bee ko. Bi a ba bimo a nila ti lo beere esentaye omo lodo Ifa abbl. Awon ohun ti a n se nile Yoruba ti a kii fi ti Ifa si ko wopo. Owo Ifa ni a ti n beere eni ti o maa j&#8217;Oba ohun ni o mo eni ti yoo yooku ni aarin ilu. Paripari re ni wi pe owo Ifa ni a ti beere ojo ti o ba to ti o si ye lati bo Ifa ni odun. Eleyi fi han kedere lori ipo ti awon Yoruba fi ifa si.<\/p>\n<p>\u00a0Yato si orunmila, awon Ifa miiran ti o wa ni ile Yoruba ni Agbigba, obi, Ile, olokun, Olokun-awo, wo-mi-pee.<\/p>\n<p>\u00a0Awon onitan so fun wa pe Orunmila ni eni naa ti o Olodumare ran lati wa se igba keji re ni aye. Odo re ni a o ti maa beere orisii nnkan nitori o je eni ti o gbon lopolopo. Awon tile so pe o wa nibe nigba ti Olodumare da gbogbo ohun ti o n be ninu aye pelu eniyan paapaa idi re e ti a fi n pe e ni <strong>Eleri-ipin<\/strong>. Apeja oruko Orunmila ni &#8216;Orun-mo-eni-ti-o-maa-la&#8217;<\/p>\n<p>\u00a0Itan kan so w ape o ni baba ati iya sugbon won ko gbe ile aye pelu re. <strong>)rok9<\/strong> ni or5k[ bzbq <strong>Zlqj3ru<\/strong> ni or5k[ 8yq r2 ni 0de =run. +sany8n j1 oluran lowo pztzk8 f5n +r5nm8lz.<\/p>\n<p>\u00a0Ekuro ni Ifa ti o j1 irinsc f5n +r5nm8lz. Ifa je irinse fun +r5nm8lz. Awon babalawo ni o je aworo Orunmila tabi Ifa.<\/p>\n<p>\u00a0<strong>IGBELEWON<\/strong><br \/>\n\t\t\t\tSalaye iyato ti o wa laarin orunmila ati Ifa.<\/p>\n<p>\u00a0IWE ITOKASI<br \/>\nOlu, D. ati Jeje, A. (1970) AWON ASA ATI ORISA ILE YORUBA Onibonoje Press.<\/p>\n<p>\u00a0<strong>LITIRESO<br \/>\n<\/strong>Kika iwe ti ijoba yan<\/p>\n<p>\u00a0<strong>IGBELEWON<\/strong>\n\t\t\t<\/li>\n<\/ul>\n<ol>\n<li>\n<div>a. Kin ni foniimu\n<\/div>\n<p>b. Ona meloo ni foniimu pin sii<br \/>\n2. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Se agekuru ohun ti e ka ninu iwe adakedajo.<\/p>\n<p>\u00a0<strong>IWE AKATILEWA<br \/>\n<\/strong>Imo Ede Asa ati Litreso Yoruba SS3. S.Y Ademoyin o.i 83 \u2013 90<\/p>\n<p>\u00a0<strong>APAPO IGBELEWON<\/strong>\n\t\t\t\t<\/li>\n<li>Salaye orisa Orunmila.\n\t\t<\/li>\n<li>ki ni foniimu? Salaye ni ekunrere.\n<\/li>\n<li>Ki ni eda foniimu? Salaye ni ekunrere.\n<\/li>\n<li>\n<div>Fun fonoloji ni oriki.<strong><br \/>\n\t\t\t\t<\/strong><\/div>\n<p>\u00a0<strong>ATUNYEWO EKO<br \/>\n<\/strong>Ko iyato merin laarin iro konsonanti ati iro faweli sile.<\/p>\n<p>\u00a0<strong>ISE ASETILEWA<br \/>\n<\/strong>1. Foniimu ni _______  (a) iro ti a pe (b) to le fi iyato han (d) iro ti o dun<br \/>\n2. Faweli pin si ona  ____ (a) meji (b) meta (d) merin<br \/>\n3. Iro ______ naa ni a mo si toniimu (a) faweli (b) konsonanti (d) ohun<br \/>\n4. eda foniimu konsonanti ni _______ (a) \/ b\/ ati \/ d\/ (b) \/i\/ ati m (d) \/I\/ ati \/ n\/<br \/>\n5. Idako &#8216;on&#8217; ni _____ (a) \/ on \/ (b) \/c\/ (d) \/ \u05db<\/p>\n<p>\u00a0<strong>APA KEJI<br \/>\n<\/strong><\/li>\n<li>Pelu apeere salaye iyato to wa laarin iro foniimu ati eda foniimu .\n<\/li>\n<li>\n<div>Se adako \u2013 foonu fun awon faweli ti a fala si nidi ninu awon oro wonyi: Imu, Won, Yen,\n<\/div>\n<p>Esin, Aso, Eyele, ati Sola lo si ile ijosin.\n<\/li>\n<li>\n<div>Salaye iyato ti o wa laarin Obatala ati Orunmila.\n<\/div>\n<p>\u00a0<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0OSE KEJI FONOLOJI EDE YORUBA Foniimu konsonanti Foniimu faweli ati ohun Eda foniimu konsonanti ati&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,319],"tags":[],"class_list":["post-4119","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-posts","category-second-term-ss3-yoruba"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4119","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4119"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4119\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4120,"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4119\/revisions\/4120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}