{"id":3011,"date":"2023-10-04T09:19:07","date_gmt":"2023-10-04T09:19:07","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/ecole9ja\/?p=3011"},"modified":"2023-10-04T09:22:21","modified_gmt":"2023-10-04T09:22:21","slug":"week-4-ss2-first-term-yoruba-notes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/posts\/week-4-ss2-first-term-yoruba-notes\/","title":{"rendered":"Week 4 &#8211; SS2 First Term Yoruba Notes"},"content":{"rendered":"<p>OSE KERIN-IN<br \/>\nAKORI EKO: ATUNYEWO IHUN ORO<br \/>\nIro konsonanti ati iro faweli pelu ami ohun ni a n hun po di oro. Orisi oro meji ni o wa ninu ede Yoruba. Awon ni:<\/p>\n<ol>\n<li>Oro ipinle; ati\n<\/li>\n<li>Oro ti a seda\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>1. ORO IPINLE: Oro ipinle ni awon oro ti a ko le seda won. Apeere:<br \/>\nAdie, eedu, omi, ori, oju, imu, eti, apa, ese, owo, ile, oba, odo, ojo, agbara, omo, iya ati bee bee lo.<br \/>\nAbuda Oro Ipinle<\/p>\n<ol>\n<li>Oro-ipinle maa n ni itumo kikun\n<\/li>\n<li>\n<div>A ko le seda won. Bi apeere:\n<\/div>\n<p>Iya:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<em>a ko le so pe<\/em><br \/>\n\t\t\t\t\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0*i+ya\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<em>lo di<\/em><br \/>\n\t\t\t\t\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8216;iya&#8217;<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Ori:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<em>a ko le so pe<\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0*o+ri\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<em>lo di<\/em><br \/>\n\t\t\t\t\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8216;ori&#8217;<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Omo:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<em>a ko le so pe<\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0*o+mo\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<em>lo di<\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8216;omo&#8217;<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Oba:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<em>a ko le so pe<\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0*o+ba\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<em>lo di<\/em> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8216;oba&#8217;\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Oro ti a seda ati oro-ipinle awon oke yii ko ni ijora itumo. Idi niyi ti a fi pe won ni oro ipinle ti a ko le seda rara.<br \/>\n2. ORO ASEDA: Eyi ni awon oro-oruko ti a seda nipa lilo afomo tabi oro miiran.<br \/>\nAbuda oro ti a seda<\/p>\n<ol>\n<li>\n<div>Oro aseda maa n ni oro ipinle ati afomo tabi oro miiran ti a fi kun un. Apeere:\n<\/div>\n<p>Afomo ibeere\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Oro-Ipinle\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Oro ti a seda<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0a\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0+\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0de\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0=\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0ade<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0o\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0+\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0re\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0=\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0ore\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>(ii) \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Oro ipinle ati oro-oruko ti a seda gbodo ni ijora itumo. Apeere:<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Oro-Ipinle\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Oro ti a seda<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0a \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0+\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0de\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0=\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0ade<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0o\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0+\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0re\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0=\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0ore<br \/>\n(&#8216;de&#8217; ati &#8216;ade&#8217; ni itumo ti o jade. &#8216;de&#8217; tumo si ki a fi nnkan bo nnkan ni ori; &#8216;ade&#8217; ohun ti a de. &#8216;re&#8217; ati &#8216;ore&#8217; ni ijora itumo)<\/p>\n<p>\u00a0<strong>ORISII ONA TI A N GBA SEDA ORO-ORUKO<br \/>\n<\/strong>A le seda oro-oruko nipa awon ona wonyii:<\/p>\n<ol>\n<li>Lilo Afomo\n<\/li>\n<\/ol>\n<ol>\n<li>Akanpo Afomo Ibeere ati Oro Ipinle. Akanpo bee yoo di oro-oruko. Bi apeere:\n<\/li>\n<\/ol>\n<div>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Afomo Ibeere<\/td>\n<td>Oro Ipinle\/Oro-Ise<\/td>\n<td>Oro-oruko ti a seda<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>A<br \/>\na<br \/>\no<br \/>\no<br \/>\n\u03d9<br \/>\n\u03d9<br \/>\nai<br \/>\nai<br \/>\non<br \/>\non<br \/>\nati<\/td>\n<td>Yo<br \/>\nse<br \/>\nsise<br \/>\nku<br \/>\ngbon<br \/>\nre<br \/>\nsun<br \/>\ngbagbo<br \/>\nte<br \/>\nkawe<br \/>\nje<\/td>\n<td>ayo<br \/>\nase<br \/>\nosise<br \/>\noku<br \/>\nogbon<br \/>\nore<br \/>\naisun<br \/>\naigbagbo<br \/>\nonte<br \/>\nonkawe<br \/>\natije<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>\u00a0<\/p>\n<ol>\n<li>Akanpo afomo Ibeere ati ipinle to je oro-oruko tabi aropo afarjoruko. Apeere:\n<\/li>\n<\/ol>\n<div>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Afomo Ibeere<\/td>\n<td>Mofiimu Ipinle<\/td>\n<td>Oro-oruko ti a seda<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>oni<br \/>\noni<br \/>\noni<br \/>\nti<br \/>\nti<\/td>\n<td>Iranu<br \/>\neja<br \/>\naso<br \/>\nemi<br \/>\neyin<\/td>\n<td>oniranu<br \/>\neleja<br \/>\nalaso<br \/>\ntemi<br \/>\nteyin<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<ol>\n<li>Akanpo afomo ibeere ati oro ipinle to je oro-oruko tabi aropo afarajoruko. Apeere:\n<\/li>\n<\/ol>\n<div>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Afomo Ibeere<\/td>\n<td>Oro-Ise<\/td>\n<td>Oro-Ise<\/td>\n<td>Oro-oruko ti a seda<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>A<br \/>\ni<br \/>\ni<\/td>\n<td>Da<br \/>\ntan<br \/>\ngba<\/td>\n<td>ko<br \/>\nje<br \/>\nla<\/td>\n<td>adako<br \/>\nitanje<br \/>\nigbala<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<ol>\n<li>Lilo Afomo Aarin: &#8216;ki&#8217;, &#8216;de&#8217;, &#8216;ku&#8217;, &#8216;si&#8217; ni aarin apetunpe oro ipinle to je oro-oruko. Apeere:\n<\/li>\n<\/ol>\n<div>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Mofiimu Ipinle<\/td>\n<td>Afomo aarin<\/td>\n<td>Mofiimu ipinle<\/td>\n<td>Oro-oruko ti a seda<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ile<br \/>\nowo<br \/>\niran<br \/>\noro<br \/>\niwa<br \/>\neniyan<\/td>\n<td>Si<br \/>\nde<br \/>\nde<br \/>\nki<br \/>\nki<br \/>\nki<\/td>\n<td>ile<br \/>\nowo<br \/>\niran<br \/>\noro<br \/>\niwa<br \/>\neniyan<\/td>\n<td>ilesile<br \/>\nowodowo<br \/>\nirandiran<br \/>\norokoro<br \/>\niwakiwa<br \/>\neniyankeniyan<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>\u00a0(ii) Sise Apetunpe Kikun. Eyi le waye nipa:<\/p>\n<ol>\n<li>Apetunpe Oro-Oruko\n<\/li>\n<\/ol>\n<div>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Oro-Oruko<\/td>\n<td>Oro-Oruko<\/td>\n<td>Oro-oruko ti a seda<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>iya<br \/>\nose<br \/>\nodun<br \/>\nosu<br \/>\nogorun-un<\/td>\n<td>iya<br \/>\nose<br \/>\nodun<br \/>\nosu<br \/>\nogorun-un<\/td>\n<td>Iyaaya<br \/>\nOsoose<br \/>\nOdoodun<br \/>\nOsoosu<br \/>\nOgoogorun-un<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<ol>\n<li>Apetunpe Apola-Ise\n<\/li>\n<\/ol>\n<div>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Apola \u2013 Ise <\/td>\n<td>Apola \u2013 Ise <\/td>\n<td>Oro-oruko ti a seda<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>jaye<br \/>\ngbomo<br \/>\nwole<br \/>\npana<\/td>\n<td>jaye<br \/>\ngbomo<br \/>\nwole<br \/>\npana<\/td>\n<td>jayejaye<br \/>\ngbomogbomo<br \/>\nwolewole<br \/>\npanapana<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>(d) Apetunpe Elebe: Eyi n waye ti a ba fe dunrun mooro-ise. A o so oro-ise to je mofiimu ipinle di meji, ki a way o faweli ara oro-ise akoko sonu, a o wa fi faweli &#8216;i&#8217; olohun oke ropo re. bi apeere:<\/p>\n<div>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Oro \u2013 Ise <\/td>\n<td>Konsonanti to bere oro \u2013 ise <\/td>\n<td>Mofiimu &#8216;i&#8217;<\/td>\n<td>Oro-oruko ti a seda<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ra<br \/>\nka<br \/>\nbi<br \/>\nwe<\/td>\n<td>R<br \/>\nk<br \/>\nb<br \/>\nw<\/td>\n<td>i<br \/>\ni<br \/>\ni<br \/>\ni<\/td>\n<td>rira<br \/>\nkika<br \/>\nbibi<br \/>\nwiwe<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>(iii) Sise Akanpo Oro \u2013 Oruko. eyi le waye nipa:<\/p>\n<ol>\n<li>Akanpo oro-oruko meji inu eyi ti aranmo yoo ti han\n<\/li>\n<\/ol>\n<div>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Oro \u2013 oruko <\/td>\n<td>Oro \u2013 oruko <\/td>\n<td>Oro-oruko ti a seda<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>owo<br \/>\nona<br \/>\nagbo<br \/>\newe<\/td>\n<td>ile<br \/>\nile<br \/>\nile<br \/>\nobe<\/td>\n<td>owoole<br \/>\nonaale<br \/>\nagboole<br \/>\newebe<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<ol>\n<li>Abranpo Oro-oruko meji inu eyi ti aranmoyoo ti han\n<\/li>\n<\/ol>\n<div>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Oro \u2013 oruko <\/td>\n<td>Oro \u2013 oruko <\/td>\n<td>Oro-oruko ti a seda<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>ara<br \/>\nenu<br \/>\nirun<\/td>\n<td>Iwaju<br \/>\nona<br \/>\nagbon<\/td>\n<td>araawaju<br \/>\nenuuna<br \/>\nirungbon<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>(d) Akanpo Afomo Ibeere ati Apetunpe Oro-Oruko. Apeere:<\/p>\n<div>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Afomo Ibeere<\/td>\n<td>Oro \u2013 Oruko <\/td>\n<td>Oro \u2013 Oruko<\/td>\n<td>Oro-oruko ti a seda<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>oni<br \/>\noni <\/td>\n<td>ojumo<br \/>\nosu<\/td>\n<td>ojumo<br \/>\nosu<\/td>\n<td>olojoojumo<br \/>\nolosoosu<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>\u00a0<br \/>\n\u00a0(e) Akanpo Afomo Ibeere &#8216;oni&#8217; mo oro-oruko meji. apeere<\/p>\n<div>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Afomo Ibeere<\/td>\n<td>Oro \u2013 oruko <\/td>\n<td>Oro \u2013 Oruko<\/td>\n<td>Oro-oruko ti a seda<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>oni<br \/>\noni<\/td>\n<td>ori<br \/>\naya<\/td>\n<td>ire<br \/>\noba <\/td>\n<td>oloriire<br \/>\nalayaa<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>(iv) Sise asunki odidi gbolohun di oro-oruko. apeere<\/p>\n<div>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Gbolohun <\/td>\n<td>Oro-oruko ti a seda<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Oluwa to sin<br \/>\nA kuru yejo<\/td>\n<td>Oluwatosin<br \/>\nAkuruyejo <\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>(v) Siso oro-oruko onigbolohun po. Apeere:<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Ifa ni eti\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8211; \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Faleti<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Oye ba mi ji\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Oyebamiji<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Aje wo ile\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8211; \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Ajewole<br \/>\n(vi) Lilo ami asoropo oro onigbolohun. Apeere<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0a-duro-sigidi-koogun-o-je<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0a-losoo-gongo-je&#8217;su-eba-ona.<\/p>\n<p>\u00a0<strong>ISE AMUTILEWA<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>\n<div>Se itupale akojopo oro-oruko eniyan ti a seda wonyii:\n<\/div>\n<ol>\n<li>Faleti\n<\/li>\n<li>Omolola\n<\/li>\n<li>Ifeolu\n<\/li>\n<li>Titilayo\n<\/li>\n<li>Ilesanmi\n<\/li>\n<li>Iluyomade\n<\/li>\n<li>Adeoti\n<\/li>\n<li>Olukoyejo\n<\/li>\n<li>Adeyemi\n<\/li>\n<li>Oladiran\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<li>\n<div>Pin awon oro-oruko wonyi si eyi ti a seda ati eyi ti a ko seda\n<\/div>\n<ol>\n<li>Igunpa\n<\/li>\n<li>Imu\n<\/li>\n<li>Aso\n<\/li>\n<li>Oguntoye\n<\/li>\n<li>Oko\n<\/li>\n<li>Ese\n<\/li>\n<li>Oju\n<\/li>\n<li>Inufele\n<\/li>\n<li>Erupe\n<\/li>\n<li>Eti\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>AKORI EKO: ITESIWAJU EKO LORI ONA IBANISORO<br \/>\n<\/strong>Ibanisoro ni ona ti eniyan meji tabi ju bee lo n gba fi ero inu won han si ara lona ti o fi ye won yekeyeke. Ona yii ni a n pen i ede. Ede ni o n fun ohun ti a n so ni itumo. Bi eni meji ti won ko gbo ede ara ba n soro, bi ariwo lasan no ohun ti won n so.<br \/>\nNi aye atijo, awon baba-nla wa kii fi gbogbo enu soro. Won gba wi pe &#8216;gbogbo aso ko la n sa loorun&#8217;. Awon ona kan wa ti won n gba ba eni to sun mo won, to wa nitosi tabi ona jijin soro lai lo enu. Se &#8220;Asoku oro ni je omo mi gb&#8217;ena&#8221;. Won a maa lo eya ara tabi fi nnkan miiran paroko ranse si won, ti itumo ohun ti won soyoo si ye won.<br \/>\nNi ode-oni ewe, irufe ona ibanisoro yii wa, bi o tile je wi pe ona igbalode ni won n gbe e gba. Gbogbo nnkan wonyi ni a o yewo finnifinni.<br \/>\n<strong>IBANISORO AYE ODE ONI<br \/>\n<\/strong>Ni ode-oni, ede ni opomulero ona ibanisoro. Ede ni a fi n se amulo agbara lati ronu ti a o si so ero inu wa jade fun agboye: ti a fi n salaye ohunkohun. Ohn ni a fi n ba ni kedun, ti a n fi n ban i yo, ohun ni a fi n ko ni lekoo ni ile ati ile-iwe. Ede ni a fi n gbani ni iyanju, ti a tun fi n danilaraya. Pataki ede ni awujo ko kere.<br \/>\nBi ko bas i ede, redio, iwe iroyin ko le wulo. Ede ni redio ati telifison fi n danilaraya, ti won fi n ko ni lekoo, ti won fi n royin. Olaju esin ati ti eko imo sayensi ti mu aye lu jara nipa imo ero. Awon ona ibanisoro ode oni niwonyi:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Iwe Iroyin:<\/strong> Ipa pataki ni iwe iroyin n ko bii ona ibanisoro. Henry Town send ni o koko te &#8220;Iwe Iroyin fun awon Egba ati Yoruba&#8221; jade ni ede Yoruba ni odun 1859. Eyi ni iwe iroyin akoko ni ede Yoruba. Leyin re ni &#8220;Iwe Irohin Eko&#8221; ti A.M. Thomas je olootu re jade ni odun 1888. Odun 1891 ni Eni-owo J. Vernal gbe &#8220;Iwe Eko&#8221; jade. Eyi fi han wipe ojo iwe iroyin tip e ni ile Yoruba.\n<\/li>\n<li><strong>Telifison<\/strong>: Ile Yoruba naa ni Telifison akoko ni ile eniyan dudu ti bere ni ilu Ibadan. Bi oruko re &#8220;Ero-Amohun-Maworan&#8221; ni a n pe o. anfaani gbigbo oro ati riri aworan awon eniyan inu re wo je iranlowo ti ko ni afirwe ninu gbigbe ede ati asa Yoruba laruge. Ona kaan naa niyi ti a fi gbe ero eni si ori eto, ti ibanisoro si n waye.\n<\/li>\n<li><strong>Redio<\/strong>: Ojo redie naa tip e ni ile Yoruba. Bii oruko re &#8216;ero-asoromagbesi&#8217;, oro lasan ni a n ti won n so ni ori eto okan-o-jokan won. Anfaani wa fun eniyan lati gbe ero won si ori afefe lati fi danilaraya, ko ni lekoo, ni lekoo ati fi laniloye.\n<\/li>\n<li><strong>Pako Alarimole lebaa Titi ati Ina Adari-Oko<\/strong>: Awon patako alarimole wa kaakiri oju popo ti won n juwe tabi dari eni si opopona laarin ilu-nla-nla. Bee ni ina adari-oko wan i ojuu Popo ti won n dari oko. Awon meta ni awon fi n paroko lilo ati diduro oko ni ikorita. Awo pupa duro fun &#8216;duro&#8217;, ewu wa lona; awo olomi osan ni ki a si ina oko ni imura sile lati lo, bee ni awo ewe ni ki oko maa lo.\n<\/li>\n<li><strong>Ero-Aye-Lu-Jara<\/strong>: (Intaneeti). Ero ayelujara je gbagede agbaye to si sile fun teru-tomo, ti a le lo, to si wan i arowoto gbogbo eniyan.\n<\/li>\n<li><strong>Leta Kiko<\/strong>: Leta kiko je aroko aye atijo ni orisiirisii ona. Gbigbe ni a n gbe leta, gbigbe naa ni a n gbe aroko ti a ba di ni gbinrin, titu ni a n tu apo-iwe lata, titu naa ni an tu gbinrin ti a di, kika la n ka leta, wiwo ni a n ami aroko. Igba ti won bat u u ni won yoo to mo ohun to wa nibe.\n<\/li>\n<li><strong>Foonu<\/strong>: Oro naa ni a n so si inu foonu ti eni to wan i odikeji ti a pe n gbo. Bi oun naa ba fesi awa ti a pe naa yoo gbo. Ona ibanisoro yii di ilumoka ni ile Yoruba. A le wan i Eko, ki a ma takuroso pelu eni to wan i ilu Oyinbo!\n<\/li>\n<li>\n<div><strong>Agogo<\/strong>: Bi o tile je pe agogo je ohun-elo iparoko aye atijo, won si n lo won bi ona ibanisoro ni ode-oni. Bi apeere:\n<\/div>\n<p>Agogo ile isin lilu \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0lati pe eeyan wa josin ni soosi<br \/>\nAgogo omo ile wa\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0lati fi pea won akekoo wole<br \/>\nAgogo onisowo\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0lati fi fa onibara won mora.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>OSE KERIN-IN AKORI EKO: ATUNYEWO IHUN ORO Iro konsonanti ati iro faweli pelu ami ohun&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,243],"tags":[],"class_list":["post-3011","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-posts","category-first-term-ss2-yoruba"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3011","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3011"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3011\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3012,"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3011\/revisions\/3012"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3011"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3011"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ecolebooks.com\/nigeria\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3011"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}